Tryb SkypeMe!
 
Opublikowany

Dlaczego cały czas wzrasta opodatkowanie papierosów w Polsce? Dlaczego na całym świecie wiele państw decyduje się na sukcesywne zwiększanie podatków na papierosy? Dlatego, że papierosy zabijają, a wysoka cena papierosów jest najskuteczniejszym narzędziem w walce z paleniem. Szacuje się, że w Polsce z powodu palenia tytoniu umiera ok. 70 tysięcy ludzi rocznie, czyli ponad 15 razy więcej niż w wypadkach samochodowych. Palenie jest przyczyną nie tylko raka płuc, który zabija najczęściej szybko, ale również chorób układu krążenia czy przewlekłej obstrukcyjnej choroby płuc, która jest nieuleczalna i zamienia ludzi w wieku produkcyjnym w niepełnosprawnych. Palenie powoduje przez to wymierne straty dla gospodarki. W skali Unii Europejskiej koszty ekonomiczne palenia wyniosły w 2000 roku ponad 100 miliardów euro.

..

Więc to nie przemyt papierosów zabija gospodarkę, to palenie zabija i okalecza ludzi. To palenie powoduje ogromne straty dla gospodarki. Wzrost cen papierosów służy poprawie zdrowia i zapobieganiu przedwczesnej śmierci. Podnoszenie podatków na papierosy ma więc taki sam cel jak walka z epidemią HIV/AIDS czy z gruźlicą.

.

Jaki naprawdę jest przemyt?

.

Z badań przeprowadzonych na zlecenie czterech największych koncernów tytoniowych w Polsce, polegających na zbieraniu paczek wyrzuconych na ulicach i znalezionych w publicznych koszach na śmieci, wynika, że przemyt papierosów wynosił 15.4% w 2011 roku. Tymczasem Ministerstwo Zdrowia w badaniach prowadzonych we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia oraz amerykańską agencją CDC, badając paczki pokazane przez respondentów znalazło jedynie 8.5% paczek z przemytu w 2010 roku.

.

Te dwa badania przeprowadzane były różnymi metodami, więc ich wyniki nie są bezpośrednio porównywalne, tym niemniej wartość przemytu podawana przez przemysł tytoniowy jest znacznie wyższa niż ta szacowana przez Ministerstwo Zdrowia. Badania którymi posługują się firmy tytoniowe są ponadto całkowicie nieweryfikowalne ponieważ firmy nie chcą ujawnić metodologii swoich badań.

.

Koncerny tytoniowe mogą zawyżać statystyki związane z wielkością przemytu w celu zniechęcania państw do wprowadzania podwyżek akcyzy. Na przykład w Niemczech okazało się, że w badaniach przemytu prowadzonych przez przemysł tytoniowy była znaczna nadreprezentacja regionów wzdłuż granicy z Polską oraz wokół amerykańskich baz wojskowych, czyli miejsc w których można się spodziewać większej ilości przemycanych paczek. W Polsce firmy tytoniowe już od wielu lat twierdzą, że przemyt wynosi ponad 15% rynku papierosów i co roku zapewniają o znacznym wzroście przemytu, mimo braku potwierdzających to zjawisko danych.

.

Kto zyskuje na przemycie?

..

 Paradoksalnie na przemycie mogą zyskiwać koncerny tytoniowe.

Dzięki przemytowi papierosy produkowane w kraju z niższym podatkiem, takim jak Ukraina czy Rosja, sprzedawane są w kraju z wyższym podatkiem, takim jak Polska. Tym samym firmy tytoniowe unikają części obciążenia podatkowego. Dotychczas wiele państw, również w Unii Europejskiej, wytaczało procesy koncernom tytoniowym w związku z ich udziałem w przemycie papierosów.  Wyroki uznające winę koncernów tytoniowych oznaczały konieczność wypłaty przez nie wysokich odszkodowań. Na przykład w Kanadzie wysokość odszkodowań nałożonych na firmy tytoniowe w związku z ich udziałem w przemycie papierosów wyniosła ponad miliard dolarów kanadyjskich.

.

Kampanie mające na celu walkę z przemytem firmowane przez koncerny tytoniowe są więc tak naprawdę tylko pretekstem do walki o obniżanie podatków.

.

Jakie są naprawdę podatki w Polsce?

.

Minimalne stawki podatku od wyrobów tytoniowych wyznaczone są w dyrektywach Unii Europejskiej. Tym niemniej większość krajów członkowskich zdecydowało się na poziom akcyzy przewyższający unijne minima. Wymogi Unii oparte są na badaniach dotyczących zdrowia publicznego a ich celem jest zmniejszenie liczby palaczy oraz zapobieganie nowym uzależnieniom, szczególnie wśród dzieci. Obecnie w Polsce ceny papierosów należą do jednych z najniższych w Unii Europejskiej. Za papierosy zapłacimy mniej jedynie na Litwie i w Bułgarii. Nawet nowy członek Unii, Rumunia, ma papierosy droższe niż Polska. Jesteśmy więc wśród państw, które w najmniejszym stopniu stawiają na zwiększanie opodatkowania wyrobów tytoniowych. Proponowana na przyszły rok podwyżka podatku na papierosy nie przekroczy nawet wskaźnika inflacji, a zatem bardzo prawdopodobne jest, że w przyszłym roku realna cena papierosów spadnie.

 .

Kto zyskuje a kto traci na podwyższaniu akcyzy?

.

Na podwyżce zyskuje Polska i to podwójnie. Po pierwsze, zmniejsza się liczba palaczy więc społeczeństwo staje się zdrowsze, spadają wydatki na opiekę zdrowotną oraz zmniejsza się liczba osób niezdolnych do pracy. Natychmiast zyskuje też budżet państwa. Z każdą kolejną podwyżką akcyzy przychody budżetu rosną, mimo że liczba palaczy z roku na rok maleje. Od 2000 roku dochody państwa z tytułu akcyzy od wyrobów tytoniowych wzrosły trzykrotnie. Na podwyżce akcyzy tracą jedynie producenci papierosów, ponieważ spada liczba palaczy. Wyższa cena zniechęca też nowych konsumentów, przede wszystkim dzieci i młodzież, którymi koncerny tytoniowe kompensują ubytki powstałe z powodu przedwczesnej śmierci palaczy.

.

Dlatego koncerny tytoniowe robią wszystko co mogą aby papierosy były jak najniżej opodatkowane. Argumentem używanym od lat na całym świecie przez koncerny tytoniowe w walce z podatkami jest przemyt. Nie dziwi, więc kampania „Zatrzymać przemyt” prowadzona przez Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej, których członkami są również firmy tytoniowe.

.

Jak walczyć z przemytem?

.

Z przemytem papierosów przez granicę państwo musi walczyć, tak jak walczy z przemytem każdych innych towarów. Skutecznym sposobem zwalczania przemytu jest uszczelnienie granic i walka z nielegalną dystrybucją, a nie obniżanie cen papierosów. Przykładem może być Wielka Brytania gdzie w ostatnich latach udało się znacznie ograniczyć przemyt, mimo wciąż rosnących i jednych z najwyższych w na świecie cen papierosów.

.

Napisanie tego tekstu zajęło cztery godziny. W tym czasie w Polsce zmarło z powodu palenia około 30 osób. Byli czyimiś rodzicami i dziadkami. Gdyby nie papierosy mieliby oni przed sobą jeszcze wiele lat życia. Pamiętajmy o tym, gdy chcemy aby papierosy były tańsze.

.

Palenie nie zawsze zabija: http://www.youtube.com/watch?v=ubfHkdFfBFU

Michał Stokłosa

Ekonomista, International Tobacco Control Research

American Cancer Society

Ekspert kampanii Lokal Bez Papierosa.pl

 

Comments are closed.